Hoofdpijn, rillingen, honger tijdens de sapkuur?

De meeste klachten tijdens een sapkuur ontstaan doordat je lichaam zich aanpast. Er komt minder energie en minder zout binnen en ook geen koffie meer. Dat merk je vooral op de eerste twee dagen. Daarna wordt het voor veel mensen een stuk rustiger.

Belangrijk vooraf: niet elke klacht tijdens een sapkuur is onschuldig. Heftige symptomen zijn geen teken dat de kuur bijzonder goed werkt. Ze zijn een signaal waar je naar moet luisteren. Of een kuur in principe bij je past, lees je in ons artikel over voor wie een sapkuur geschikt is.

Hoofdpijn is de bekendste klacht tijdens een sapkuur. De meest voorkomende oorzaak is vaak helemaal niet het vasten, maar koffie. Wie normaal elke ochtend twee of drie koppen drinkt en daar plotseling mee stopt, krijgt daar ook nog ontwenningsverschijnselen van cafeïne bij.

Een gerandomiseerde studie met 100 regelmatige koffiedrinkers laat dat duidelijk zien. Op dagen zonder cafeïne had 30 procent hoofdpijn, op dagen met koffie slechts 10 procent (Randa en collega's, 2026). Door koffie te vermijden verdubbelde het risico dus en waren de pijnklachten heviger. Precies dit effect ervaren veel koffiedrinkers tijdens een sapkuur op de eerste ochtend. Daar komt bij dat veel mensen tijdens een sapkuur te weinig drinken, omdat ze de sappen al als vocht meetellen.

Wat je vooral helpt, is een goede planning. Bouw de koffie in de dagen ervoor langzaam af in plaats van er van de ene op de andere dag mee te stoppen. Hoe dat lukt, lees je in ons artikel over de voorbereiding op een sapkuur. Drink naast de sappen verspreid over de dag water en kruidenthee. De Deutsche Gesellschaft für Ernährung (DGE) adviseert bij therapeutisch vasten minstens 2,5 liter per dag (DGE, 2018). Een wandeling in de frisse lucht doet vaak ook goed.

Veel mensen merken het aan hun handen en voeten. Je hebt het tijdens een sapkuur sneller koud, ook al is het in de kamer helemaal niet koud. Een overzichtsartikel noemt kougevoeligheid en een lagere bloeddruk als vaak voorkomende begeleidende verschijnselen van een sterk caloriebeperkt dieet (Schweizer Zeitschrift für Ernährungsmedizin, 2022). Je lichaam heeft minder energie tot zijn beschikking en verlaagt de warmteproductie enigszins.

In de eerste dagen scheid je bovendien meer water en zout uit. Dat kan de bloedsomloop belasten, vooral wanneer je snel opstaat. Sta daarom 's ochtends langzaam op en ga even op de rand van het bed zitten. Een grote zorgverzekeraar noemt rillingen, problemen met de bloedsomloop en vermoeidheid uitdrukkelijk als mogelijke begeleidende verschijnselen bij sapvasten (Angestellten-Krankenkasse, 2025).

Tegen het koud hebben helpt iets wat ouderwets klinkt. Kleed je in laagjes, leg een warmwaterkruik klaar en drink warme thee. Lichte beweging brengt de bloedsomloop op gang; een korte wandeling is voldoende. Een warm voetenbad 's avonds kan helpen bij het inslapen. Het koud hebben tijdens een sapkuur is onaangenaam, maar op zichzelf geen reden tot bezorgdheid zolang je bloedsomloop stabiel blijft.

Honger tijdens een sapkuur is zelden een echt energietekort. Veel vaker is het gewoonte. Om twaalf uur at je normaal gesproken lunch, om vier uur een tussendoortje, en je lichaam meldt zich op het vertrouwde tijdstip. Dit gevoel komt vaak in golven en gaat ook weer over.

Een sapkuur levert daarbij meer energie dan klassiek therapeutisch vasten. De BESSERE SAFTKUR PLUS bevat volgens de voedingswaarden 731 tot 885 kilocalorieën per dag. Bij het Buchinger-vasten zijn dat slechts 200 tot 250 kilocalorieën. Zelfs daar gaf in een groot observationeel onderzoek onder 1.422 vastende deelnemers meer dan 93 procent aan dat honger geen probleem was (Wilhelmi de Toledo en collega's, 2019). De deelnemers vastten echter onder medische begeleiding.

Wat helpt, is structuur. Drink de sappen op vaste tijden die aansluiten bij je vroegere maaltijden. Neem bij een hongeraanval eerst een groot glas water of thee. Zoek daarnaast afleiding, bij voorkeur iets wat niets met eten te maken heeft. Een telefoongesprek, een korte wandeling in de buitenlucht of een boek helpen je goed door een hongeraanval tijdens de sapkuur heen. Hoeveel er in elke sap zit, lees je in ons artikel over calorieën en suiker in de sapkuur.

De meeste klachten tijdens een sapkuur zijn vervelend, maar onschuldig. In het genoemde onderzoek traden ernstige bijwerkingen op bij minder dan één procent (Wilhelmi de Toledo en collega's, 2019). Toch zijn er signalen waarbij je niet moet volhouden. Let tijdens de sapkuur daarom bewust op hoe je lichaam aanvoelt, vooral in de eerste twee dagen.

• ernstige duizeligheid of het gevoel elk moment flauw te kunnen vallen
• hartkloppingen of een onregelmatige hartslag
• zeer ernstige hoofdpijn, vooral in combinatie met problemen met zien
• Trillen, zwakte en verwardheid
• Klachten die na de tweede dag erger worden in plaats van minder

Dan stop je met de sapkuur en eet je iets lichts, bijvoorbeeld een soep. Bij ernstige of aanhoudende klachten vraag je medisch advies. Ook de zorgverzekeraar adviseert om bij een onbehaaglijk gevoel een licht verteerbare maaltijd in te lassen (Angestellten-Krankenkasse, 2025). Dat is geen mislukking. Hoe je een kuur op een goede manier onderbreekt, lees je in ons artikel over de sapkuur beëindigen.

Hoofdpijn, rillingen en honger tijdens een sapkuur komen vaak voor en zijn meestal onschuldig. Ze treden vooral in het begin op en hebben duidelijke oorzaken, met name het ontbreken van koffie, te weinig vocht en de nieuwe routine.

Met voorbereiding, warmte, water en vaste tijden neem je de meeste klachten de kracht. Bij ernstige of aanhoudende symptomen geldt een eenvoudige regel. Je lichaam gaat vóór elk plan, dus stop je met de sapkuur.